Good Design is for Everyone!

Good design should be for everyone!

I always believe in this quotation of mine. I keep asking myself “What I can possibly do as an architect for everyone?” Obviously, I can not run for an office, be one of the MP who can shape the policy, as I hate to play the political game! So what can I do then?

When I was in my architecture school, I had one dream, to become a good architect, but one incident has changed my perception forever. In my fourth year, I was hired by my senior colleague to be his draftsman. He was commissioned a small project working on the rented house conversion to a warehouse in a community in the outskirts of Phnom Penh. Before we began, we had to do a site survey in order to see what we could construct on that plot of land. It was originally built as small rooms for garment workers from factories nearby. When I arrived, I was shocked seeing their living condition. 4-5 people lived in a 3*4 metre room with a small toilet with no functioning living-room or bedroom. The electricity and fresh water were not set up properly. I was traumatised for weeks after learning about this whole situation. I had lived in poverty but never lived in this condition in my life.

The typical layout of rented rooms for the garment workers


My sketching of the former low-cost apartment, late White Building.


I have joined Khmer Architecture Tours since I was in third year at university. Since then, I have realised many things that I wished I could have studied at school. I trained for a year and half, following the senior tour guides to places that I have never seen or found by myself. Those places open my eyes to see a wider picture of the capital- problems and big challenges.  I have seen an old cinema which becomes a slum, the demolition of historical buildings due to lack of regulation and appreciation of people and many more. I have been to this part of the city where you can find a former timbered Chinese temple and a former catholic chapel. This area excites me the most as I can see how people modified the existing structures to their own residential space and at the same time, the heritage gems. I was traumatised again but this time, I started to think of a way that I can help this.

The pictures of the religious section that excites me the most.


This whole narrative leads me to decide what can I do in the future to help these vulnerable people and the city. The answer is that I can be an advocate and architect by designing public housing for low-income Cambodians like projects we used to have in the 1960s. But how can I do this because there is no public housing project in Cambodia like the one in Singapore which is running by the Housing and Development Board? So I turned to NGOs. I found one, Building Trust Cambodia that working on sustainable buildings in the country and the world. Due to some issues, I missed my chance working for them.

I believe that if you do not give up on what is right, you’ll find a way to get it back. Sometimes, you probably have to cross a mountain or two in order to reach your goal but it always worth your time. Luckily enough, I met an architect-professor from Perth on the 1960s modernist building excursion that I conducted for her. She was interested in what I am aiming for life,so she recommended me to be part of an organisation that she and her students usually help with the design. I did some research on the organisation, RAW Impact, and I just love what they are doing for the low-income communities in Cambodia. I contacted them and here I am working for them for a better living condition of the people of Cambodia. Currently, I am designing a masterplan of a project called, EPM- Every Piece Matters and I hope through my design people can live comfortably. I will update about the process if I have more time.

Some existing projects that RAW Impact has built so far.
The site of EPM project that I am working on.
My schematic sketching of the masterplan of EPM project!



សូមចូលរួមអបអរសាទរដល់ស្ថាបត្យករឈីលីលោក អាឡេចាន់ដ្រូ អារ៉ាវេណា ដែលបានទទួលពានរង្វាន់ហ្វ្រីតហ្សឺប្រចាំឆ្នាំ២០១៦។

*អ្វីទៅជាពាន់រង្វាន់ហ្រីតហ្សឺ (Pritzer Prize)?

ពាន់រង្វាន់នេះបង្កើិតឡើងដើម្បិផ្តល់កិត្តិយសទៅដល់ស្ថាបត្យករដែលនៅរស់ម្នាក់ ឬជាច្រើននាក់ដែលសំណង់អាគារពួកគេឆ្លុះបញ្ចាំងអំពីការប្របាច់បញ្ចូលគ្នារវាងគុណភាពនៃទេពកោសល្យ គុណភាពនៃទស្សនៈ នឹងគុណភាពនៃសេចក្តីព្យាយាម ដែលលទ្ធផលនៃការច្របល់ទាំងនេះបង្កើតបានជាការចូលរួមសំខាន់និងឥតងាករេទៅកាន់មនុស្សជាតិ និងបរិស្ថានដែលមនុស្សកសាង (Built Environment) តាមរយៈសិល្បៈនៃស្ថាបត្យកម្ម។

ពាន់រង្វាន់អន្តរជាតិនេះ ធ្វើឡើងជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដោយគ្រួសារហ្វ្រីតហ្សឺជាអ្នកបង្កើតវាឡើងតាមរយៈមូលនិធិយ៉ាត់ (Hyatt Foundation)នៅឆ្នាំ១៩៧៩។ ជាទូទៅ គេស្គាល់ពាន់រង្វាន់មួយនេះថាជា ពាន់រង្វាន់ណូបែលសំរាប់ស្ថាបត្យកម្ម និងពាន់រង្វាន់កិត្តិយសធំបំផុតក្នុងការងារជាស្ថាបត្យករ។



គាត់ជាស្ថាបត្យករដែលរចនាអាការភាគច្រើនជួយដោះស្រាយបញ្ហាសង្គមដូចជាគំរោងលំនៅដ្ឋានតំលៃសមរម្យជាដើម។ គំរោងភាគច្រើនរបស់គាត់សាងសង់នៅប្រទេសឈីលី តែក៏មានគំរោងខ្លះស្ថិតនៅក្រៅប្រទេសផងដែរ។ នៅឆ្នាំ២០០០ គាត់ហើយនិងមិត្តគាត់ដែលជាវិស្វករឈ្មោះ អង់ដ្រេ អ៊ីយ៉ាកូបេលលី បានចាប់ផ្តើមគំរោង អ៊ីឡឺម៉ង់តាល់ ELEMENTAL ដែលបង្កើតក្នុងគំនិតផ្តោតទៅលើប្រយោជន៍សាធារណៈ និងផលប៉ះពាល់សង្គម ដូចជា ផ្ទះសម្បែង លំហសាធារណៈ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និហការដឹងជញ្ជូន។ អ្នកទាំងអស់គ្នាអាចស្វែងយល់ព័តមានបន្ថែមរបស់បានតាមរយៈតំណភ្ជាប់ អ៊ីឡឺម៉ង់តាល់ ELEMENTAL

ការពិតចំពោះខ្ញុំផ្ទាល់ អ្វីដែលគួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍ចំពោះគាត់គឺការបញ្ចូលគំនិតលំនៅដ្ឋានដែលអាចបូកបន្ថែមបានទៅក្នុងការរចនារបស់គាត់ជាក់ស្តែងដូចជា លំនៅដ្ឋាន Monterrey (២០១០) និង Villa Verde (២០១៣)។ បើសិនជាមានពេល ខ្ញុំនឹងសរសេអត្ថបទទាក់ទងនឹងលំនៅដ្ឋានសង្គមនាពេលក្រោយ។ ខាងក្រោមនេះជាស្នាដៃមួយចំនួនរបស់គាត់ ៖

  • Metropolitan Promenade (១៩៩៧ – នៅបន្ត)
  • ឧទ្យានកុមារ Bicentennial (២០១២)
  • Villa Verde (២០១៣)
  • Constitución Cultural Center (២០១៤)
  • សាលា Montessori (២០០១)
  • គ្រឿងសង្ហារឹម “Chairless” (២០១០)
  • លំនៅដ្ឋាន Monterrey (២០១០)
  • Las Cruces Pilgrim Lookout Point (២០១០)
  • ប្លង់ទិដ្ឋភាពរួម Calama PLUS  (២០១២ – នៅបន្ត)
  • Writer’s Cabin សំរាប់មូលនិធិ Jan Michalski  (២០១៥)
  • សាលា Ayelén (២០១៥)


លោក ហ្វ្រីតហ្សឺបាននិយាយថា ៖ គណកម្មការបានជ្រើសរើសស្ថាបត្យករម្នាក់ដែលជំរុញការយល់ដឹងរបស់ពួកយើងឲ្យកាន់តែស៊ីជំរៅពីអ្វីដែលជាការរចនាពិតដ៏អស្ចារ្យ។ អាឡេចាន់ដ្រូ អារ៉ាវេណា បានចង្អុលបង្ហាញការអនុវត្តរួមគ្នាជាក្រុមមួយបង្កើតបានជាការងារស្ថាបត្យកម្មដែលមានអានុភាព ហើយជាមួយគ្នានេះក៏បានបង្ហើបពីគន្លឹះនៃការប្រឡងប្រជែងនាសត្សវត្សទី២១នេះ។ សំណង់អាគារគាត់ផ្តល់ឱកាសសេដ្ឋកិច្ចទៅដល់អ្នកដែលមានអាទិភាពតិច កាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់ពីគ្រោះធម្មជាតិ កាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ថាមពល និងផ្តល់លំហសាធារណដ៏រាក់ទាក់មួយ។ ប្រកបដោយភាពឆ្នៃប្រឌិត និងការបំផុសគំនិតជាប់នឹងខ្លួន គាត់បង្ហាញពីរបៀបដែលស្ថាបត្យកម្មអាចលើកដំកើនការរស់នៅរបស់មនុស្សបាន។



© Lindsay Perth

ប្រហែលព័ត៌មាននេះរៀងយឺតក្នុងការផ្សព្វផ្សាយបន្តិច តែផ្សព្វផ្សាយយឺតប្រសើរជាងមិនបានផ្សព្វផ្សាយ មិនថាអ៊ីចឹង? តទៅនេះជាព័ត៌មានពីគំរោងអាគារសហគមន៍បំណងល្អដែលស្ថិតនៅក្នុងខេត្តព្រះសីហនុ។

ការពិតទៅមជ្ឈមណ្ឌលសហគមន៍បំណងល្អនេះបានដំណើរការជាង១០ឆ្នាំមកហើយ តែដោយសារអាគារដំបូងមិនមានការរចនាបានត្រឹមត្រូវដោយខ្វះខាតនូវលំហរួមសំរាប់ទំនាក់ទំនងនៅក្នុងសហគមន៍ ដូចនេះទើបស្ទូឌីយូ អរឃីត (Orkidstudio) រួមសហការជាមួយនឹងការិយាល័យវិភាគសំណង់ StructureMode បានធ្វើការសាងសង់អាគារនៅទីតាំងនេះជាថ្មី។ អាគារថ្មីទាំងនេះមានលក្ខណៈទាក់ទាញ និងសន្សំសំចៃជាងអាគារមុនដែលធ្លាប់សាងសង់នៅទីនេះ។

គេលើកអាគារបង្រៀនសំខាន់ទាំងអស់ទៅជាន់ទីមួយដោយទុកជាន់ក្រោមជាលំហទទេធំមួយសំរាប់ជ្រកកំដៅ ភ្លៀង និងជាកន្លែងសំរាប់ទំនាក់ទំនងគ្នារវាងប្រជាសហគមន៍។ ការពិតគំនិតស្ថាបត្យកម្មមួយនេះយើងសង្កេតមាននៅតំបន់ត្រូពិកតាំងពីយូរណាស់មកហើយ ដោយហេតុតែត្រូពិកជាកន្លែងដែលមានភ្លៀង និងកំដៅខ្លាំងដូចនេះម្លប់ជាគំនិតចាំបាច់ក្នុងការរចនាអាគារ។

ការប្រើប្រាស់ថាមពលតិចក្នុងការរចនាក៏ជាផ្នែកមួយសំខាន់ដែរ។ យើងឃើញថាអាគារទាំងឡាយនេះប្រាកដជាប្រើប្រាស់ថាមពលតិចជាងអាគារដែលសាងសង់ជាច្រើននៅទីក្រុងភ្នំពេញមិនខាន បើទោះបីជាគ្មានការវិភាគនិងរបាយការណ៍វិទ្យាសាស្រ្តត្រឹមត្រូវក៏ដោយ។ បង្អួតធំៗធ្វើអំពីក្រណាត់ និងឬស្សីដែលអាចឲ្យពន្លឺព្រះអាទិត្យចេញចូលគ្រប់គ្រាន់។ ដំបូលអាគារមានពីរផ្មែកលើក្រោម អនុញ្ញាតឲ្យខ្យល់ក្តៅរត់ចេញពីបន្ទប់បាន តែវាក៏ជាប្រភពផ្តល់ពន្លឺធម្មជាតិបំភ្លឺទៅដល់ថ្នាក់រៀនផងដែរ។

មជ្ឈមណ្ឌលថ្មីនេះមានលំហបង្រៀនធំៗចំនួនបួន ថ្នាក់កុំព្យូទ័រ បន្ទប់រដ្ឋបាល និងលំហសេវាកម្មផ្សេងៗ។ ទីនេះក៏មានបន្ទប់សំរាប់ផលិតកម្មសាប៊ូផងដែរ ដែលសង់ឡើងក្រោមដំបូលអាគារចាស់។ នេះជាការលើកទឹកចិត្តមួយក្នុងគោលដៅឲ្យមាតាបិតាសិស្សបញ្ចូនកូនៗគាត់មករៀនជាងបង្ខំឲ្យពួកគេធ្វើការតាំងពីក្មេង។ កន្លែងផលិតសាប៊ូនេះក៏ផ្តល់ឲ្យស្រ្តីក្នុងសហគមន៍នូវឱកាស់រៀនពីជំនាញថ្មីនិងរកប្រាក់ចំណូលផងដែរ។




ស្ទូឌីយូ អរឃីត (Orkidstudio) រួមសហការជាមួយនឹងការិយាល័យវិភាគសំណង់StructureMode ជាមួយនឹងរបៀបចាក់បេតុងថ្មីដោយប្រើក្រណាត់ដើម្បីធ្វើពុម្ពវា។

“នាប៉ុន្មានទស្សវត្សចុងក្រោយនេះ ប្រទេសកម្ពុជាបានជួបប្រទះនូវការថយចុះនូវគំរបព្រៃឈើជាលំដាប់គួរឲ្យភ្ញាក់ផ្អើល ហើយឧស្សាហកម្មព្រៃឈើនៅតែមិនអាចគ្រប់គ្រងបានក្នុងទ្រង់ទ្រាយធំ។ ការប្រើប្រាស់បេតុងដែលចាក់ពុម្ពពីក្រណាត់នឹងអាចជួយកាត់បន្ថយការប្រើប្រាស់ឈើនៅតាមការដ្ឋានសំណង់បានមួយផ្នែក ហើយបច្ចេកទេសនេះគ្រាន់តែទាមទារនូវឈើដើម្បីទប់ក្រណាត់តែប៉ុណ្ណោះ” ។

ការិយាល័យវិភាគសំណង់ StructureMode បានប្រើប្រាស់កម្មវិធី Oasys GSA Suite ដើម្បីវិភាគគុណភាពបេតុងក្នុងក្រណាត់។ ការិយាល័យនេះជាអ្នកផ្តល់នូវគំនូសទាំងឡាយទាក់ទងនឹងបង្គុំសំណង់ពីបេតុង។

សូមចូលរួមក្រលេកមើលគំនូសប្លង់ និងរូបភាពខ្លះៗនៃគំរោងទាំងអស់គ្នា។ រូបភាពទាំងអស់នេះរក្សាសិទ្ធដោយ ស្ទូឌីយូ អរឃីត (Orkidstudio) និង ការិយាល័យវិភាគសំណង់StructureMode ។